100 woningen bio-based verduurzaamd

Building Balance spreekt Sanne Beckers, duurzaamheidsexpert bij Nico de Bont, over die keuze. Over hoe een eerste project uitgroeide tot een nieuwe manier van werken. En over wat andere organisaties daarvan kunnen leren.

Daken, gevels en vloeren
Sanne vertelt dat Nico de Bont bio-based materialen vooral toepast in isolatie: in daken, gevels en vloeren. Denk aan houtvezel, hennep, vlas en katoenisolatie. “In het begin maakten we de overstap naar isolatiedekens, omdat die het dichtst lagen bij wat we al gewend waren van glas- en steenwol”, vertelt Sanne.

Inmiddels werken ze bij Nico de Bont veel breder. Zo gebruiken ze losse kalkhennep (Exie) voor uitvlakking en isolatie van verdiepingsvloeren, natte kalkhennep (Canacrete) voor gevelisolatie aan de binnen- en buitenzijde en harde houtvezelplaten van Gutex voor buitendakse isolatie van monumentale daken.

Waarom ze voor deze materialen kiezen, verschilt per project. “Een monument is altijd maatwerk. We kijken steeds opnieuw welk materiaal bouwfysisch het beste past, aansluit bij de verwerking én de cultuurhistorische waarde van het pand respecteert”, zegt Sanne.

Hoe het begon
Hoewel ze eerder met vlasisolatie werkten, begon de echte versnelling volgens Sanne in 2021 en 2022 bij het project Groot Tuighuis in Den Bosch. Daar was conventionele isolatie voorgeschreven voor voorzetwanden. “Ik was net gestart bij Nico de Bont en vroeg me af: kan dat niet beter?”

Het team maakte een vergelijking tussen verschillende materialen en bouwde een proefwand met schapenwol, hennep, houtvezel en katoen. Daaruit bleek dat bio-based materialen duidelijke voordelen hadden. Uiteindelijk koos de opdrachtgever, op basis van de analyse van Nico de Bont, voor hennepisolatie.

Dat project werd een kantelpunt. Het leverde niet alleen nieuwe inzichten op, maar ook erkenning: met het Groot Tuighuis won Nico de Bont de Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2023. Vanaf dat moment kwam het bio-based “balletje” echt aan het rollen. Wat daaruit is ontstaan, gebruikt Nico de Bont nog steeds: voor elk project maakt het bedrijf in een vroeg stadium een scenarioanalyse met verschillende isolatieoplossingen, waar bio-based materialen standaard zijn.

Van pilot naar standaard
In 2023 merkte Nico de Bont dat de sector bleef hangen in pilots. Elke opdrachtgever, elke aannemer wilde telkens opnieuw testen. Maar zo ontstaat geen versnelling. Daarom maakte het bedrijf tijdens de Week van Duurzaam Erfgoed in 2023 een duidelijke keuze. Directeur Boudewijn de Bont kondigde aan dat het bedrijf zou stoppen met glas- en steenwol.

Intern werd dat eerst als spannend ervaren. Maar juist doordat Nico de Bont een duidelijke keuze maakte, ontstond er richting. Het bedrijf trok nieuwe partners en opdrachtgevers aan die bewust voor bio-based kiezen. Zo kwam de toepassing van bio-based in een versnelling.

De echte verandering zit onder water
Volgens Sanne is bio-based geen productkeuze, maar een organisatiekeuze. “Je kunt niet simpelweg een materiaal vervangen en denken dat je er bent.” Nico de Bont investeerde daarom bewust in kennis en cultuur:

• Het bedrijf deelt actief kennis, zowel intern als extern,
• Teams worden opgeleid, onder andere met de cursus Bouwfysica voor Monumenten,
• Nico de Bont organiseert praktische workshops over het toepassen van bio-based materialen, met partners zoals Groene Bouwmaterialen en Festool,
• Ook onderaannemers en partners worden actief in dit proces betrokken.

Sinds 2024 werkt Nico de Bont vanuit het principe: bio-based, tenzij. Dat zit in het beleid, de processen én in de manier van samenwerken. Wat volgens Sanne helpt, is dat het bedrijf de verandering verbindt aan de bestaande restauratiecultuur. Principes zoals eerst begrijpen en dan doen en vertragen voor je versnelt passen hier perfect bij.

Nico de Bont laat vakmensen materialen ervaren voordat ze ermee moeten werken. In workshops kunnen ze voelen, testen en ontdekken. ”We spreken niet alleen over CO₂-reductie, maar ook over trots: Bijvoorbeeld op de agrarisch ondernemer om de hoek die ons isolatiemateriaal levert”, zegt Sanne.

Is het een hype?
Sanne ziet bio-based materialen niet als hype. “In de bouw zijn we gewend om bestaande oplossingen steeds een beetje beter te maken. Iets duurzamer beton, iets efficiënter bouwen. Maar eigenlijk moeten we het anders gaan doen.”Bio-based materialen passen volgens haar in die omslag. Ze ziet voordelen voor meerdere groepen:

• Voor bewoners en gebruikers
• Voor vakmensen
• Voor agrarisch ondernemers en de natuur
• Voor klimaatdoelstellingen

Tot slot
Monumenten behoren misschien wel tot de moeilijkste gebouwen om te verduurzamen. De ruimte voor isolatie is beperkt en de cultuurhistorische waarde vraagt om zorgvuldigheid. Maar juist daar laat Nico de Bont zien dat het kan. En daarmee is de vraag eigenlijk simpel: als het in monumenten lukt, waarom dan niet in de rest van de bestaande bouw?

Nico de Bont is gestopt met glas- en steenwol. Welke stap zet jouw organisatie?