Aanpak monumentale bruggen Oranje Loper in Amsterdam
De Oranje Loper is een project van de gemeente Amsterdam om de verbinding tussen het Centraal Station en het Mercatorplein in Amsterdam-West een nieuwe inrichting te geven. Het doel is om in deze corridor ruimte voor autoverkeer te verminderen en zo meer ruimte te creëren voor trams, fietsers en voetgangers in Amsterdam Centrum en West.
Onderdeel van het project is het vernieuwen van een aantal monumentale bruggen op deze route. De bruggen dateren uit de periode 1925-1929 en vier bruggen bevinden zich binnen de Grachtengordel, onderdeel van de UNESCO Werelderfgoedlijst.
Nico de Bont voert in opdracht van TBI-onderneming Mobilis en Dura Vermeer (Bouwcombinatie PK 2.0) de restauratie van de bruggen uit. De bouwcombinatie dankt zijn naam aan Piet Kramer, architect bij Dienst Publieke Werken en verantwoordelijk voor het ontwerp van zo'n 200 'Kramer-bruggen' in de bouwstijl van de Amsterdamse School.
-
Project
Oranje Loper
-
Locatie
Amsterdam
-
Opdrachtgever
Mobilis/Dura Vermeer (PK 2.0) i.o.v. gemeente Amsterdam
-
Looptijd
2024-2028
Monumentale bruggen in Amsterdam Centrum
Tussen de Dam en het Mercatorplein bevinden zich over de Grachtengordel diverse bruggen van soms meer dan honderd jaar oud. Nico de Bont restaureert de monumentale bruggen en pakt metselwerk, natuursteen, beeldhouwwerk en smeedwerk aan.
Vooruitlopend op de werkzaamheden werden hulpbruggen voor fietsers en voetgangers geplaatst, ook voor alle kabels en leidingen. De zijkanten van deze hulpbruggen zijn voorzien van lichtgevende kunstpanelen.
Collega Feiko Wierda (werkorganisator) vertelt over het terugplaatsen van het monumentale leuningwerk van brug 167 (vanaf 1min20)
Werkzaamheden
De monumentale bruggen bestaan uit pijlers, landhoofden, en vleugelwanden. Sommige pijlerkoppen zijn afgewerkt met beeldhouwwerk. De balustrades bestaan uit sierlijk smeedijzerwerk met onzichtbare verbindingen in het vlechtwerk. De bruggen hebben in de meeste gevallen drie doorvaarten met kolommen in het water. Brug 106 heeft twee doorvaarten en brug 135 en 359 (grote overspanning) hebben één doorvaart.
De bruggen vragen om herstel onder en boven water. Voor het werk onder water maken wij gebruik van een speciaal ontwikkelde taatskuip waarmee onze vakmensen droog aan het metselwerk onder de waterlijn kunnen werken. De aanwezige stalen liggers onder de bruggen worden gestraald en krijgen een nieuwe conservering tegen roest. We voeren het meeste werk ter plaatse uit. Het leuningwerk wordt gedemonteerd, gerestaureerd in de werkplaats in de oorspronkelijke groene kleur en daarna weer teruggeplaatst.
Brug 117 (Jordaanbrug)
Brug 117 vraagt speciale aandacht vanwege de reconstructie van de gehele de brug. Bestaande onderdelen zoals leuningwerk, randliggers en natuurstenen onderdelen worden hergebruikt. Bij de volledige vernieuwing van de monumentale brug is de eis dat het aanzicht blijft zoals bestaand.
Bij de brug wordt de volledige paalfundering, vloer- en wandconstructies en brugdek vernieuwd waarbij Nico de Bont de monumentale zichtdelen terugbrengt: bestaande natuursteenblokken, nieuw metsel- en voegwerk en de gerestaureerde bestaande randliggers en leuningwerken.
De grootste uitdaging is het volledig nieuw bouwen met alle karakteristieke details nadat de bestaande situatie gesloopt is. De brug is eerst ingescand tot een point cloud waarmee een nauwkeurig 3D model is opgezet, tot op de millimeter nauwkeurig. Zo konden de nieuwe betonschorten voor de fundering heel precies worden opgebouwd en bestaand natuursteen en nieuw metselwerk met behulp van schenkels worden gereconstrueerd. Ook de metselverbanden zijn op die manier vastgelegd voor nauwkeurige reconstructie.
Fasering
Het werk aan de bruggen wordt gefaseerd uitgevoerd. Wij zijn eind 2024 na de onderzoeks- en voorbereidingsfase gestart met de uitvoering van de werkzaamheden.
Deelgebied 1:
- Brug 135 (opgeleverd) - Ritsaert ten Catebrug
- Brug 167 (opgeleverd) - Rijckerbrug
Deelgebied 2:
- Brug 117 - Jordaanbrug (nov 2024 - feb 2027)
Deelgebied 3:
- Brug 359 (opgeleverd) - Molenslootbrug
- Brug 8 (opgeleverd) - Huiszittenbrug (leuningwerk nog in restauratie, deze worden in het voorjaar van 2026 teruggeplaatst)
- Brug 22 - Warmoesbrug (aug 2025 - voorjaar 2026)
- Brug 106 - Niek Engelschmanbrug (okt 2025 - zomer 2026)
- Brug 63 - Nieuwe Wercksbrug aan de voet van de Westertoren (okt 2025 - zomer 2026)