Stadhuis Gouda krijgt eretitel Meesterrestauratie
De Meesterrestauratie is een jaarlijks initiatief van de Nationale Monumentenorganisatie (NMo), de koepel van professionele organisaties voor monumentenbehoud. De vakjury waardeert het project als een uitzonderlijk en compleet restauratieproject, waarin historisch onderzoek, ambachtelijk vakmanschap, verduurzaming en hedendaags gebruik op overtuigende wijze zijn verbonden.
Uitreiking januari 2027
Met deze eretitel wil NMo kennisdeling stimuleren over complexe en grootschalige restauratieprojecten. Niet alleen het eindresultaat staat daarbij centraal, maar ook de afwegingen, dilemma’s en keuzes die tijdens een restauratie worden gemaakt. Eind januari 2027 wordt de eretitel officieel uitgereikt op de winnende locatie. Voor monumenteneigenaren, restauratiearchitecten, aannemers en andere vakspecialisten wordt daar een bijeenkomst georganiseerd met een 360°-blik op het project, gevolgd door een exclusieve rondleiding en de uitreiking van de eretitel.
Vijf nominaties
Het Stadhuis van Gouda was een van de vijf rijksmonumenten die dit jaar waren genomineerd voor de Meesterrestauratie. De andere genomineerden waren Museum Prinsenhof Delft, het Westfries Museum in Hoorn, Oud Herlaar in Sint-Michielsgestel en Huis te Manpad in Heemstede. De projecten laten ieder op hun eigen manier zien hoe complex restaureren is en hoeveel kennis, vakmanschap en samenwerking daarvoor nodig zijn. We zijn trots dat drie van de vijf nominaties projecten zijn van Nico de Bont.
Vakmanschap, onderzoek en vernieuwing
Het Stadhuis van Gouda is een van de belangrijkste monumenten van de stad. De restauratie was daarom niet alleen gericht op het herstellen van het gebouw, maar ook op het geschikt maken ervan voor een nieuwe toekomst. Het stadhuis kent een rijke historische gelaagdheid, met onder meer de middeleeuwse bouwtijd, zeventiende- en negentiende-eeuwse aanpassingen en de ingrijpende restauratie uit de jaren vijftig. Het uitgangspunt was niet om één historische periode te herstellen, maar om de verschillende lagen als onderdeel van de geschiedenis van het gebouw te behouden. Uit bouwhistorisch onderzoek bleek bovendien dat ook onderdelen uit de jaren vijftig meer waarde hadden dan eerder was aangenomen. Zo zijn zelfs bepaalde installaties uit die periode behouden.
Juryrapport
De jury spreekt van een uitzonderlijk en compleet restauratieproject. Zij waardeert de combinatie van vakmanschap, bouwhistorisch onderzoek, respect voor het bestaande en ruimte voor hedendaagse vernieuwing. Historische materialen en details zijn zorgvuldig hersteld en nieuwe toevoegingen zijn terughoudend en passend vormgegeven.
De jury benadrukt daarnaast de maatschappelijke betekenis van het project. Het Stadhuis is niet zomaar een monument, maar vormt het hart van Gouda en is een belangrijke centrale plek voor de Gouwenaars. De gemeente wilde het gebouw weer meer een plek van de stad laten zijn, met een publieke functie en ruimte voor intensiever gebruik. Bewoners zijn daarom gedurende het restauratieproces betrokken en meegenomen in verschillende fases en keuzes. Daarmee is volgens de jury niet alleen een monument gerestaureerd, maar ook opnieuw een plek voor de stad gemaakt.
Bij de selectie van de Meesterrestauratie wordt niet alleen gekeken naar het uiteindelijke resultaat. De commissie kijkt met een zogenoemde 360°-blik naar het hele restauratieproces en naar de samenwerking tussen opdrachtgever, architect en uitvoerende partij. Een gedeelde visie en de manier waarop partijen samen omgaan met complexe keuzes en dilemma’s zijn daarbij belangrijke criteria.
Verduurzaming rijksmonument
Ook verduurzaming is onderdeel geworden van de restauratie, zonder dat dit ten koste gaat van de monumentale kwaliteiten. Zo is gekozen voor laagtemperatuurverwarming met een WKO-installatie onder de Markt. Er is onder meer houtvezel en schapenwol toegepast in de kap- en vloeropbouw. Nieuwe technische oplossingen zijn waar mogelijk onzichtbaar ingepast en afgestemd op de bestaande monumentale waarden.
Samenwerking als sleutel
De restauratie is tot stand gekomen door een intensieve samenwerking tussen opdrachtgever gemeente Gouda, architect Van Hoogevest architecten, aannemer Nico de Bont | TBI en adviseurs zoals DWA. Vanaf een vroeg stadium trokken zij gezamenlijk op bij onderzoek, ontwerp en uitvoering. Die aanpak bleek ook van grote waarde toen tijdens de restauratie onverwacht veel asbest uit de jaren vijftig werd aangetroffen. Door werkzaamheden gezamenlijk en gefaseerd aan te pakken, kon het team ook complexe onderdelen van de restauratie zorgvuldig uitvoeren.
Projectleider Anne-Marie Goudzwaard vat de aanpak samen: “We hebben geprobeerd om met elkaar te werken vanuit het idee dat we samen meer zijn dan wanneer we alleen zijn. Vanuit de vraag: hoe kunnen we elkaar allemaal een beetje optillen, zodat het resultaat meer is dan de som der delen?”
Jury
Voor de editie van 2027 bestond de selectiecommissie uit vakprofessionals uit verschillende delen van de erfgoed- en restauratiesector: Hetty Eikelboom-Nieuwenhuizen (Natuurmonumenten, voorzitter), Renate Pekaar (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), Arjan Visch (Salverda Bouw), Maarten Peek (Karakter Erfgoed / VAWR), Valentijn Carbo (Hendrick de Keyser Monumenten) en Daan de Jong (AMSTAM).
Voorzitter Hetty Eikelboom benadrukt de kwaliteit en diversiteit van de selectie: “De diversiteit van de nominaties van dit jaar is enorm. Het maakt me trots dat we met de Meesterrestauratie 2027 de opgaven, dilemma’s en overwinningen van echte meesters in monumentenzorg een podium kunnen geven.”
